Doświadczenie Zagłady w Ocalałym z Warszawy op. 46 Arnolda Schönberga: geneza, dzieło, interpretacja

Iwona Sowińska-Fruhtrunk

Abstrakt

The Holocaust Experience in Arnold Schoenberg’s ‘A Survivor from Warsaw’ Op. 46: Origins, Work, Interpretation

The purpose of this paper is to examine the way in which the experience of the Holocaust can be represented, embodied and even relived in or through music. The category of experience thus serves as a main methodological tool in this survey, helping to reconstitute the proces of expressing it through music, specifically in Arnold Schoenberg’s A Survivor from Warsaw Op. 46. A related point to consider is the composer’s engagement in the fight for human rights just before the World War II, a fact that is not yet widely recognized. A brief overview of Schoenberg’s religious, social, and political environment is followed by the history of the Survivor’s... origins, analysis of its literary text, and, finally, interpretation. While discussing the ethical limits of the Holocaust representation, the opinions of Theodor W. Adorno, Ernst van Alphen, Berel Lang, and Giorgio Agamben are consulted.

Słowa kluczowe: Arnold Schoenberg, A Survivor from Warsaw, Holocaust, experience, representation
References

Acts of Memory. Cultural Recall in the Present, red. M. Bal, J.V. Crewe, L. Spitzer, Hanover–London 1999.

Adorno T.W., Commitment, [w:] M. Rothberg, Traumatic Realism. The Demands of Holocaust Representation, Minneapolis 2000.

Agamben G., Co zostaje z Auschwitz, tłum. S. Królak, Warszawa 2008.

Borowiec P., Czas polityczny po rewolucji 89. Czas w polskim dyskursie politycznym po 1989 roku, Kraków 2013.

Deleuze G., Nietzsche, tłum. B. Banasiak, Łódź 2012.

DeVoto M., Arnold Schoenberg and Judaism: The Harder Road, [online] http://emerald.tufts.edu/~mdevoto/Schoenberg.pdf [dostęp: 10.11.2015].

Feisst S., Schoenberg’s New World. The American Years, Oxford 2011.

Follmi B.A., “I Cannot Remember Ev’rything”. Eine narratologische Analyse von Arnold Schonbergs Kantate “A Survivor from Warsaw” op. 46, „Archiv fur Musikwissenschaft” 1998, Jahr. 55, H. 1.

Głowiński M., Czarne sezony, Warszawa 1998.

Goehr L., Elective Affinities. Musical Essays on the History of Aesthetic Theory, New York 2008.

Guion D.M., The Trombone. Its History and Music, 1697–1811, Amsterdam 1998.

Ingarden R., Studia z estetyki, t. I–II, Warszawa 1966.

Kivy P., Sound and Semblance: Reflections on Musical Representation, Ithaca–Londyn 1991.

Kiwała K., Dzieło symfoniczne w perspektywie polskich koncepcji fenomenologicznych. Lutosławski, Górecki, Penderecki, Kraków2013.

Koprowska K., Podmiotowość wobec doświadczenia granicznego w świadectwach ocalałych muzułmanów, „Wielogłos. Pismo WydziałuPolonistyki UJ” 2013, nr 3 (17).

Lang B., The Representation of Limits, [w:] Probing the Limits of Representation. Nazism and the “Final Solution”, red. S. Friedlander,Cambridge–London 1992.

Leibowitz R., Introduction a la musique de douze sons, Paris 1949.

Leociak J., Literatura dokumentu osobistego jako źródło do badań nad zagładą Żydow. Rekonesans metodologiczny, „Zagłada Żydów.Studia i materiały. Pismo Centrum Badań nad Zagładą ŻydówIFiS PAN” 2005, nr 1.

Levi P., Se questo e un uomo, Turyn 1988.

Nietzsche F., To rzekł Zaratustra. Książka dla wszystkich i dla nikogo, tłum. S. Lisiecka, Z. Jaskuła, Warszawa 2005.

Nycz R., Poetyka doświadczenia. Teoria – nowoczesność – literatura, Warszawa 2012.

Political and Religious Ideas in the Works of Arnold Schoenberg, red. Ch.A. Cross, R.A. Berman, Nowy Jork–Londyn 2000.

Polony L., Muzyka jako gra bycia. Wokół refleksji George’a Steinera o muzyce, „Estetyka i Krytyka” 2010, nr 2 (19).

Richardson A., The Ethical Limitations of Holocaust Literary Representation, „eSharp”, issue 5, [online] http://www.gla.ac.uk/media/media_41171_en.pdf [dostęp: 20.11.2015].

Ricoeur P., Pamięć, historia, zapomnienie, tłum. J. Margański, Kraków 2012.

Ringer A.L., Arnold Schoenberg. The Composer as Jew, Oxford 1990.

Salley K., On Duration and Developing Variation: The Intersecting Ideologies of Henri Bergson and Arnold Schoenberg, „Music TheoryOnline” 2015, Vol. 21, No. 4, [online] http://www.mtosmt.org/issues/mto.15.21.4/mto.15.21.4.salley.html [dostęp: 15.12.2015].

Schoenberg A., Letters, tłum. E. Wilkins, E. Kaiser, New York 1965.

Schoenberg A., Style and Idea, Berkeley–Los Angeles 1984.

Schoenberg A., Coherence, Counterpoint, Instrumentation, Instruction in Form, Lincoln 1994.

Schoenberg A., The Musical Idea and the Logic, Technique, and Art of Its Presentation, Bloomington 2006.

Strasser M., ‘A Survivor from Warsaw’ as Personal Parable, „Music & Letters” 1995, Vol. 76, No. 1.

Tomaszewski M., Muzyka w dialogu ze słowem, Kraków 2003.

Tomaszewski M., Odczytywanie dzieła muzycznego. Od kategorii elementarnych do fundamentalnych i transcendentnych, „TeoriaMuzyki” I (2012), nr 1.

Tomaszewski M., Das Musikwerk als Reflex, Abglanz, Relikt und Echo der auserwerklichen Wirklichkeit. Erkundung (The Work of Music as an Impression, Reflection, Relic and Echo of Its External Reality. A Reconnaissance), wykład główny wygłoszony podczas„13th International Congress on Musical Signification. Sound andSubject through Ages: Musical Meanings in Narratives, Topics andTechnologies”, Canterbury–Londyn 2016.

Wlodarski A.L., “An Idea Can Never Perish”: Memory, the Musical Idea, and Schoenberg’s A Survivor from Warsaw (1947), „The Journal ofMusicology” 2007, Vol. 24, No. 4.

Wlodarski A.L., Musical Witness and Holocaust Representation, Cambridge 2015.

Czasopismo w darmowym dostępie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.