Odzwierciedlenie tekstu piosenki literackiej w jej warstwie wokalno-instrumentalnej na przykładzie wybranych utworów grupy Pod Budą 

Aleksandra Bełkot

Abstrakt

Reflection on the lyrics of the sung poetry in its vocal-instrumental layer on the example of selected Pod Budą’s works

The subject of this article is the analysis of the selected songs – classified as ballads – of the band Pod Budą from Kraków, which purpose is to prove the thesis that the most important song codes in sung poetry are located in lyrics. This thesis is argued by the fact that vocal-instrumental parts of the work underline the importance of lyrics through suitably shaped components of a musical work. Lyrics in sung poetry emphasize therefore: agogic and melodic accents when singing in both high and low volume, and in the instrumental part, apart from the specific dynamics, also tempo. Certain musical technique also helps to trigger the imagination of the recipient as, while listening to the song, the audience can see what the vocalist sings about, that is the space and the situations in which a character of the song is located.

Słowa kluczowe: Pod Buda’s works, sung poetry, vocal-instrumental music, contemporary song, lyrics
References

Literatura podmiotu

Pod Budą. Antologia [10 CD + DVD], EMI Music Poland Nagrania Muzyczne, Warszawa 2007.

Są takie sprawy, [w:] Pod Budą. Antologia, red. Pod Budą, EMI Music Poland Nagrania Muzyczne, Warszawa 2007.

Widziane z księżyca, [w:] Pod Budą. Antologia, red. Pod Budą, EMI Music Poland Nagrania Muzyczne, Warszawa 2007.

Wizyta u malarki, [w:] Pod Budą. Antologia, red. Pod Budą, EMI Music Poland Nagrania Muzyczne, Warszawa 2007.

Zamieszkamy pod wspólnym dachem, [w:] Pod Budą. Antologia, red. Pod Budą, EMI Music Poland Nagrania Muzyczne, Warszawa 2007.

Pod Budą, Blues o starych sąsiadach [CD], Pomaton EMI Music Poland, Warszawa 1991 (tu: Wizyta u malarki, Zamieszkamy pod wspólnym dachem).

Pod Budą, Jak kapitalizm to kapitalizm [CD], Pomaton EMI Music Poland, Warszawa 1993. (tu: Są takie sprawy, Widziane z księżyca).

Pod Budą, Lecz póki co żyjemy [CD], Pomaton EMI Music Poland, Warszawa 1993 (tu: Daleko – dwa kroki stąd).

Pod Budą, Postscriptum [CD], Pomaton EMI Music Poland, Warszawa 2001 (tu: Piosenka o ulicznym grajku).

Pod Budą, Żal za… [CD], Pomaton Emi Music Poland, Warszawa 1998 (tu: Żal za Bułatem O.).119

 

Literatura przedmiotu

Publikacje zwarte

Budd M., Muzyka i emocje. Wybrane teorie filozoficzne, przeł. R. Kasperowicz, Gdańsk 2014.

Derlatka P., Poeci Piosenki 1956–1989. Agnieszka Osiecka, Jeremi Przybora, Wojciech Młynarski i Jonasz Kofta, Poznań 2012.

Domagalski A., Kwiatkowski L., Kabaret w Polsce 1950–2000, Kraków 2015.

Zostały jeszcze pieśni… Jacek Kaczmarski wobec tradycji, red. Gajda K., Traczyk M., Kraków 2010.

Habela J., Słowniczek muzyczny, Kraków 1998.

Kiec I., Historia polskiego kabaretu, Poznań 2014.

Lissa Z., Nowe szkice z estetyki muzycznej, Kraków 1975.

Lissa Z., O specyfice muzyki, Kraków 1953.

Muzyka w literaturze. Antologia polskich studiów powojennych, red. A. Hejmej, Kraków 2002.

Nowe słowa w piosence. Źródła. Rozlewiska, red. M. Budzyńska-Łazarewicz, K. Gajda, Poznań 2017.

Schaeffer B., Mały informator muzyki XX wieku, Kraków 1975.

Traczyk M., Poezja w piosence. Od Tuwima do Świetlickiego, Poznań 2009.

Wierszyłowski J., Zarys psychologii muzyki, Warszawa 1968.

Wolański R., Leksykon polskiej muzyki rozrywkowej, Warszawa 1995.

Artykuły z czasopism

Antczak-Zajdel A., Polskie XX-wieczne badania nad muzycznością dzieła literackiego, „Folia Litteraria Polonica” 2007 nr 9.

Krasińska M., Problem dzieła muzycznego w myśli estetycznej Romana Ingardena, „Filo-Sofija” 2013 nr 20.

Siedlecka W., Bard: rodowód i współczesne znaczenie terminu, „Piosenka” 2007 nr 5.

Sobczak P., Tekst piosenki jako dzieło literackie – dzieło literackie jako tekst piosenki. Zarys problematyki, przykłady realizacji, „Folia Litteraria Polonica” 2012 nr 2.120

Artykuły prasowe (Aneks)

Armata J., Świat w zupełnie innym stylu, czyli 30 lat grupy Pod Budą, „Gazeta Wyborcza” 19.10.2007.

Bętkowska T., Wspólnota „Pod Budą”, „Kraków” 01.10.2007.

Cieślak J., Konferansjer zaprawiony w gadaniu, „Rzeczpospolita. Dodatek TeleRzeczpospolita” 13.06.2008.

Halber A., Jak powstają przeboje. Kraków, Piwna 7, „Angora” 2011, nr 44.

[b.a.], Kap, kap, płyną łzy…, „Gazeta Krakowska” 14.09.2007.

Kunicka K., Dwa serca i dwie dusze, „Tygodnik Nowa Ziemia Pilska” 6.06.2006.

Moritz K., Kraków w lesie, „Gazeta Wyborcza Trójmiasto, dodatek «Co jest grane»” 25.05.2007.

Mucha T., Zespół retro, „Echo Miasta Kraków” 13.09.2007.

[b.a.], Piosenki inteligentów, „Sukces” 1.01.2008.

Szymczyk J., Mały teatr codzienności, „Dziennik Wschodni” 20.04.2007.

Artykuły ze stron internetowych

Gajda P., Konwencjonalność tekstów współczesnej piosenki estradowej, http://jezyk-polski.pl/wp-content/download/art_gajda_z-4-2014. pdf [dostęp: 1.11.2017].

Gozdowski K., Piosenka, piosenka jak ta prostytutka, https://www. strefapiosenki.pl/aktualnosci/item/489-piosenka-piosenka-jak-ta- -prostytutka-pisze-krzysztof-gozdowski [dostęp: 23.09.2018].

Jusiak J., Glosariusz muzyczny, https://www.noexperiencenecessarybook.com/nEW0a/glosariusz-muzyczny.html [dostęp: 1.11.2017].

Maleszyńska J., O pocieszeniu, jakie daje piosenka, www.edupress.pl/ download/gfx/edupress/pl/defaultopisy/253/1/1/2239.pdf [dostęp: 14.11.2017].

Muzyka M., Wokół piosenki literackiej: próba definicji, podział gatunkowy i miejsce polskiej piosenki w kulturze (pomiędzy kulturą popularną a wysoką), http://spiewajmypoezje.blog.pl/files/2014/06/ Praca-piosenka-literacka.pdf [dostęp: 14.11.2017].

Olędzki S., Wykład 4. Jak rozumiemy muzykę, http://www.muzykalia.edu. pl/index.php?option=com_content&view=article&id=105:wyklad-4-jak-rozumiemy-muzyke&catid=17&Itemid=112 [dostęp: 1.11.2017].

Olędzki S., Wykład 10. O melodii i melodyce, http://www.muzykalia.edu. pl/index.php?option=com_content&view=article&id=115:wyklad-10-o-melodii-i-melodyce-2&catid=17&Itemid=112 [dostęp: 1.11.2017].

Olędzki S., Wykład 12. O rytmie i rytmice, http://www.muzykalia.edu. pl/index.php?option=com_content&view=article&id=120:wyklad-12-o-rytmie-i-rytmice&catid=17&Itemid=112 [dostęp: 2.11.2017].

Pociej B., Ballada, http://meakultura.pl/drukarka/555 [dostęp: 1.11.2017].

Poprawa J., Porozmawiajmy o słowie w piosence, https://www.strefa­piosenki.pl/aktualnosci/item/135-porozmawiajmy-o-slowie-w-piosence [dostęp: 14.11.2017].

Serwatka B., Uwodzicielska (zwodnicza?) moc piosenki, http://fragi­le.net.pl/home/uwodzicielska-zwodnicza-moc-piosenki/ [dostęp: 14.11.2017].

Strony internetowe

Dyskografia, http://annatreter.pl/dyskografia.html [dostęp: 3.02.2018].

Dyskografia Andrzeja Sikorowskiego. Albumy z córką Mają, http:// andrzejsikorowski.pl/dyskografia/albumy-z-corka-maja/ [dostęp: 3.02.2018].

Media, http://andrzejsikorowski.pl/media/ [dostęp: 4.11.2017].

Prasa, http://podbuda.pl/p.php?zaw=komponenty&id_kom=prasa [dostęp: 4.11.2017].

Poszowski A., Tworzywo dźwiękowe „Nowej Harmonii” Aloisa Háby, „Zeszyty Naukowe. Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna w Gdańsku” 1975, nr 14.

Reittererová V., Die Opern von Alois Hába. Ein neues Phänomen des Musiktheaters im 20. Jahrhundert, „Musikgeschichte in Mittel- und Osteuropa. Mitteilungen der internationalen Arbeitsgemeinschaft an der Technischen Universität Chemnitz”, Chemnitz 1998, nr 3, https://www.gko.unileipzig.de/fileadmin/user_upload/musikwissenschaft/pdf_allgemein/arbeitsgemeinschaft/heft3/0323-Reiterer. pdf [dostęp: 10.06.2017].

Reittererová V., Spurný L., »Musik am Rande«. Einige Bemerkungen zur Typologie der Musik von Alois Hába, „Muzikološki zbornik”, Ljubljana 2011, nr 47 (1).

Schaeffer B., Leksykon kompozytorów XX wieku, Kraków 1963.

Spurný L., Alois Hába. Pomiędzy tradycją a innowacją, tłum. M. Skotnicka, „Glissando” 2011, nr 17.

Spurný L., Was ist neu an Hábas »Neuer Harmonielehre«?, „Zeitschrift der Gesellschaft für Musiktheorie” 2007, nr 4/3, http://www.gmth. de/zeitschrift/artikel/264.aspx [dostęp: 20.05.2017].

Vysloužil J., Alois Hába. Život a dílo, Praha 1974.

Yei-in J., A Study of QuarterTone Music for Solo Violin by Alois Hába, dysertacja doktorska, University of Cincinnati, College Conservatory of Music, Cincinnati 2015, https://etd.ohiolink.edu/pg_10?0::NO:10:P10_ACCESSION_NUM:ucin1427984021 [dostęp: 10.06.2017].

Partytury:

Hába A., Quartetto d’archi – No XIV (In sistemo di quarto di toni), Panton, Praha 1967.

Hába A., Quartetto d’archi – No XVI (In sistemo di quinto di toni), Panton, Praha 1970.

Hába A., Quatour a cordes im Vierteltonsystem, Universal Edition, Wien 1921.

Hába A., XI. Quartetto per due violini, viola e violoncello nel sistema sestitonale op. 87, Artia, Praha 1963.

Czasopismo w darmowym dostępie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Jedyną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.