Heitor Villa-Lobos i Darius Milhaud – w kręgu fascynacji twórczych, postaw i osobowości

Anna Rusin

Abstrakt

Heitor Villa-Lobos and Darius Milhaud: towards fascinations, musical approaches and personalities

The article aims to examine the circumstances of Milhaud and Villa-Lobos’s encounter, who are the significant figures of 20th century French and Brazilian avant-garde. The analysis of the principle aspects of youthful inspirations, musical approaches and personalities as per Mieczysław Tomaszewski’s concept of the integral interpretation, presents the impact of cultural milieux on artists’ aesthetics, together with their apparent fascination with Carnival. Additionally, the study highlights a connection between the composers’ natures and the fantasy implied either as a category or a genre fantasia. As a result, various analogies are identified linking the composers’ life and musical language.

Słowa kluczowe: Darius Milhaud, Heitor Villa-Lobos, fantasia, 20th century avant-garde, Carnival
References

Monografie

Antokoletz E., Muzyka XX wieku, tłum. J. Chęsy-Parda, J. Lesiński, A. Jasiak, Pozkal, Inowrocław 2009.

Appleby D.P., Heitor Villa-Lobos. A Bio-Bibliography, Greenwood Press, New York 1988.

Appleby D.P., Heitor Villa-Lobos: A Life (1887–1959), The Scarecrow Press, Lanham 2002.

Baszkiewicz J., Historia Francji, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1995.

Beaufils M., Villa-Lobos: Musicien et poete du Brésil, IHEAL & EST, Paris 1988.

Behague G., Heitor Villa-Lobos: In Search of Brazil’s Musical Soul, Institute of Latin American Studies, University of Texas Press, Austin 1994.

Collaer P., Darius Milhaud, tłum. J.H. Galante, Palgrave Macmillan, San Francisco 1988.

Drake J., The Operas of Darius Milhaud, Garland, New York, Londo 1989.

Dudzik W., Karnawały w kulturze, Wydawnictwo „Sic!” s.c., Warszawa 2005.

Gennep A. van, Le folklore français, t. 1, Du Berceau a la Tombe: Cycles de Carnaval-Careme et de Pâques, Robert Laffont, Manchecourt, Paris 1998.

Helman Z., Neoklasycyzm w muzyce polskiej XX wieku, PWM, Krakow 1985.

Jarzębska A., Modernizm i postmodernizm w refleksji o muzyce, w: Idee modernizmu i postmodernizmu w poetyce kompozytorskiej i w refleksji o muzyce, red. A. Jarzębska, J. Paja-Stach, Musica Iagellonica, Krakow 2007.

Jourdan-Morthange H., Mes amis musiciens, Les editeurs francais reunis, Paris 1955.

Mariz V., Heitor Villa-Lobos: Brazilian Composer, University of Florida Press, Gainesville 1963.

Mawer D., Darius Milhaud: Modality & Structure in Music of the 1920s, Scolar Press, Aldershot 1997.

Milhaud D., Études, Editions Claude Aveline, Paris 1927.

Milhaud D., My happy life, tłum. D. Evans, C. Palmer, Marion Boyars Publishers Ltd, London 1995.

Neves J.M., Villa-Lobos, o choro e os choros, Ricordi, Sao Paulo 1977.

Nichols R., The Harlequin Years: Music in Paris 1917-1929, University of California Press, Berkeley, Los Angeles 2002.

Paz E., Sôdade do Cordao, Fundacao Universitaria Jose Bonifacio, Rio de Janeiro 2000.

Piotrowska M., Neoklasycyzm w muzyce XX wieku, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1982.

Roy J., Darius Milhaud: l’homme et son oeuvre, Editions Seghers, Paris 1968.

Surma-Gawłowska M., Komedia dell’arte, Universitas, Krakow 2015.

Tomaszewski M., Interpretacja integralna dzieła muzycznego. Rekonesans, Akademia Muzyczna w Krakowie 2000.

Tomaszewski M., Życia twórcy punkty węzłowe. Rekonesans, w: tenże, Chopin. Uchwycić nieuchwytne, t. 2, PWM, Krakow 2016.

Wright S., Villa-Lobos, Oxford University Press, New York 1992.

Artykuły

Arcanjo Junior L., A Brazilian musician in New York: Pan-Americanism in the work of Heitor Villa-Lobos (1939–1945), tłum. F. Hanson, „Revista Estudos Politicos” 2016, t. 6, nr 2.

Boholm A., Weneckie widowiska karnawałowe w maskach, tłum. J. Jaworska, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2002, nr 3–4.

Chasteen J.C., The Prehistory of Samba: Carnival Dancing in Rio de Janeiro, 1840–1917, „Journal of Latin American Studies” 1996, nr 1.

Chouraqui J.M., Le „combat de Carnaval et de Careme” en Provence du XVIe au XIXe siecle, „Revue d’histoire moderne et contemporaine” 1985, t. 32, nr 1.

Chouraqui J.M., Le cycle de Careme en Provence: rites et coutumes (XVIe-XIXe siecle), „Annales du Midi: revue archeologique, historique et philologique de la France meridionale” 1979, t. 91, nr 142.

Coli J., Heitor Villa-Lobos. Kompozytor nowoczesny i narodowy, w: Szkice o Brazylii nr 12: Brazylijska muzyka klasyczna, tłum. Lidex Centrum Tłumaczeń i Obsługi, Wydział Kultury Ministerstwa Spraw Zagranicznych Brazylii 2014.

Goldberg L.G.D., Modernizm w muzyce Brazylii, w: Szkice o Brazylii nr 12: Brazylijska muzyka klasyczna, tłum. Lidex Centrum Tłumaczeń i Obsługi, Wydział Kultury Ministerstwa Spraw Zagranicznych Brazylii 2014.

Kucharska A., Fenomen stylus phantasticus w myśli i praktyce muzycznej baroku – przestrzeń krystalizacji form i rozwoju idiomu muzyki klawesynowej XVII wieku, Białostockie Studia Pedagogiczno-Muzyczne nr 1 „Między dziełem a interpretacją”, red. M. Waszak, UMFC Wydział Instrumentalno-Pedagogiczny w Białymstoku 2010.

Lago M. do, Brazilian sources in Milhaud’s „Boeuf sur le toit”: A Discussion and a Musical Analysis, „Latin American Music Review” 2002, nr 1.

Magaldi C., Music for the Elite: Musical Societies in Imperial Rio de Janeiro, „Latin American Music Review / Revista de Musica Latinoamericana” 1995, nr 1.

Milhaud D., Polytonalité et Atonalité, „Revue musicale” 1923, nr 4.

Peppercorn L.M., Villa-Lobos „Ben Trovato”, „Tempo. New Series” 1991, nr 177.

Peppercorn L.M., Villa-Lobos's Brazilian Excursions, „The Musical Times” 1972, t. 113, nr 1549.

Tomaszewski M., Odczytywanie dzieła muzycznego. Od kategorii elementarnych do fundamentalnych i transcendentnych, „Teoria muzyki. Studia, Interpretacje, Dokumentacje”, Akademia Muzyczna w Krakowie 2012, nr 1.

Turner V., Karnawał, rytuał i zabawa w Rio de Janeiro, tłum. I. Kurz, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, 2002, nr 3–4.

Hasła encyklopedyczne

Behague G., Brazil, w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 4, Macmillan Publishers, London 2001.

Behague G., Choro, w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 5, Macmillan Publishers, London 2001.

Behague G., Villa-Lobos, Heitor, w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 26, Macmilian Publishers, London 2001.

Bourquelot F., Carnaval, w: Encyclopédie moderne, ou Dictionnaire abrégé des sciences, des lettres, des arts, de l’industrie, de l’agriculture et du commerce, red. L. Renier, t. 7, Firmin Didot Freres, Paris 1847.

Dobrowolski Ł., Villa-Lobos Heitor, w: Encyklopedia muzyczna PWM. Część biograficzna, t. 11, red. E. Dziębowska, PWM, Krakow 2009.

Drabkin W., Field C., Helm E.E., Fantasia, w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 8, Macmillan Publishers, London 2001.

Drake J., Milhaud Darius, w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 16, Macmillan Publishers, London 2001.

Suchowiejko R., Milhaud Darius, w: Encyklopedia muzyczna PWM. Część biograficzna, t. 6, red. E. Dziębowska, PWM, Krakow 2009.

Żródła internetowe

Villa-Lobos H., 1951: Heitor Villa-Lobos Speaks About Brazilian Music, https://www.youtube.com/watch?v=DcQ5O6878oo  [dostęp: 12.05.2021].

Wydawnictwo Alphonse Leduc (wcześniej wydawnictwo Heugel), Katalog dzieł Dariusa Milhauda, http://www.alphonseleduc.com/FR/orchestre_recherche_oeuvres.php?&orchestre_categorie=&soli_instru=&compositeur=MILHAUD+D.&titre=&editeur=&valider=valider&page=3  [dostęp: 1.08.2019].

Katalog, Bibliotheque Nationale de France, https://catalogue.bnf.fr/index.do  [dostęp: 26.05.2021].

Inne

Villa-Lobos H., Sua obra, Katalog dzieł H. Villi-Lobosa, Museu Villa-Lobos, Rio de Janeiro 2018.

Czasopismo w darmowym dostępie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Jedyną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.