Reprezentacje karnawału w fantazjach na fortepian z orkiestrą Dariusa Milhauda i Heitora Villi-Lobosa

Anna Rusin

Abstrakt

The Representations of Carnival in Fantasias for Piano and Orchestra by Darius Milhaud and Heitor Villa-Lobos

In the 1920s, Frenchman Darius Milhaud (1892–1974) and Brazilian Heitor Villa-Lobos (1887–1959), inspired by the carnival, created works that resemble each other in genre and scoring. These are the fantasias for piano and orchestra: Mômoprecóce by Villa-Lobos and Le Carnaval d'Aix, Op. 83b by Milhaud. The article presents an attempt to analyse the pieces in the context of carnivalesque aesthetics as well as musical representation (as described by Peter Kivy and Lawrence Kramer) and seeks to deeply comprehend the phenomenon’s resonance in the composers’ music.

Słowa kluczowe: Darius Milhaud, Heitor Villa-Lobos, carnival, musical representation
References

Publikacje dotyczące muzyki

Źródła muzyczne

Milhaud D., Le Carnaval d’Aix op. 83b, Heugel et Cie, Paris 1954, partytura.

Milhaud D., Salade op. 83, Heugel et Cie, Paris 1953, wyciąg fortepianowy.

Villa-Lobos H., Carnaval das Crianças, Dover Publications, Mineola 1996, partytura.

Villa-Lobos H., Mômoprecóce, Éditions Max Eschig, Paris 1973, partytura. 

Monografie i prace zbiorowe

Appleby D.P., Heitor Villa-Lobos. A Bio-Bibliography, Greenwood Pres, New York 1988.

Appleby D.P., Heitor Villa-Lobos: A Life (1887–1959), The Scarecrow Press, Lanham 2002.

Beaufils M., Villa-Lobos. Musicien et poete du Brésil, IHEAL & EST, Paris 1988.

Béhague G., Heitor Villa-Lobos. The Search of Brazil’s Musical Soul, Institute of Latin American Studies, University of Texas Press, Austin 1994.

Borowiecka R., Twórczość religijna Pawła Łukaszewskiego. Muzyka jako wyraz zmysłu wiary artysty, Akademia Muzyczna w Krakowie, Kraków 2019.

Collaer P., Darius Milhaud, Editions Slatkine, Geneve–Paris 1982.

Collaer P., Darius Milhaud, tłum. J.H. Galante, Palgrave Macmillan, San Francisco 1988.

Cunha V., The Symbiosis Between Villa-Lobos's Carnaval Das Crianças And Momoprecoce: A Comparative Study, Open Access Dissertations, City University of New York, New York 2015.

Drake J., The Operas of Darius Milhaud, Garland, New York, London, 1989.

Eggebrecht H.H., Muzyka i czas, w: tegoż, C. Dalhaus, Co to jest muzyka?, przeł. D. Lachowska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1992.

Eggebrecht H.H., Uwagi o metodzie analizy muzycznej, „Res facta” 1973, nr 7.

Golianek R.D., Muzyka programowa XIX wieku. Idea i interpretacja, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 1998.

Jourdan-Morthange H., Mes amis musiciens, Les éditeurs français réunis, Paris 1955.

Kelly B.L., Tradition and Style in the Works of Darius Milhaud 1912–1939, Routledge, New York 2016.

Kivy P., Sound and Semblance: Reflections on Musical Representation, Princeton University Press, Princeton 1984.

Kramer L., Classical Music and Postmodern Knowledge, University of California Press, Berkeley 1995.

Leitao S.A., Heitor Villa-Lobos's Mômoprecóce Fantasy for Piano and Orchestra (1919–1929): An Historical, Stylistic, and Interpretative Study, University of Miami, Coral Gables 2009.

Mariz V., Heitor Villa-Lobos: Brazilian Composer, University of Florida Press, Gainesville 1963.

Mawer D., Darius Milhaud. Modality & Structure in Music of the 1920s, Scolar Press, Aldershot 1997.

Milhaud D., Études, Éditions Claude Aveline, Paris 1927.

Milhaud D., My happy life, tłum. D. Evans, C. Palmer, Marion Boyars Publishers Ltd, London 1995.

Pawłowska M., Diabolus in Musica, w: Fictions and Metafictions of Evil: Essays in Literary Criticism, Comparative Literature and Interdisciplinary Studies, red. G. Branny, J.G. Holland, Peter Lang Edition, Frankfurt am Main 2013.

Płoski M., Kwintety dęte Milhauda, Barbera, Luckiego i Patersona. Idee, konteksty, perspektywy interpretacyjno-wykonawcze, Akademia Muzyczna w Krakowie, Kraków 2008.

Roy J., Darius Milhaud: l’homme et son oeuvre, Editions Seghers, Paris 1968.

Suchowiejko R., The Carnival as a “Topsy-Turvy World” through the Eyes of the Violin Virtuozo, w: Henryk Wieniawski and the Bravura Tradition, red. M. Jabłoński, D. Jasińska, PTPN and Henryk Wieniawski Musical Society, Poznań 2011.

Tomaszewski M., Chopin. Uchwycić nieuchwytne, t. 2, PWM, Kraków 2016.

Tomaszewski M., Fantazja, w: tegoż, Chopin. Człowiek, dzieło, rezonans, PWM, Kraków 2005.

Tomaszewski M., Interpretacja integralna dzieła muzycznego. Rekonesans, Akademia Muzyczna w Krakowie, Kraków 2000.

Tomaszewski M., O muzyce polskiej w perspektywie intertekstualnej. Studia i szkice, Akademia Muzyczna w Krakowie, Kraków 2005.

Wright S., Villa-Lobos, Oxford University Press, New York 1992.

Artykuły

Brown R., Villa-Lobos in Washington, „Modern Music. A Quaterly Review” 1940, nr 3.

Coli J., Heitor Villa-Lobos. Kompozytor nowoczesny i narodowy, w serii «Szkice o Brazylii», nr 12: Brazylijska muzyka klasyczna, tłum. Lidex Centrum Tłumaczeń i Obsługi Konferencji, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, [b.m.] 2014.

Correa do Lago M.A., Brazilian sources in Milhaud’s „Boeuf sur le toit”: A Discussion and a Musical Analysis, „Latin American Music Review” 2002, nr 1.

Guide Sainte-Baume, red. M. Castell Dargassies, http://guidesaintebaume.fr/histoire/instruments-de-musique-de-provence/[dostęp: 11.10.2022].

Lima E.V. de, Modinha i lundu. Wkroczenie miejskiej muzyki popularnej do sfery publicznej Brazylii, w serii «Szkice o Brazylii», nr 12: Brazylijska muzyka klasyczna, tłum. Lidex Centrum Tłumaczeń i Obsługi Konferencji, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, [b.m.] 2014.

Milhaud D., Polytonalité et Atonalité, „Revue musicale” 1923, nr 4.

Oliviera J., Black Key versus White Key: A Villa-Lobos Device, „Latin American Music Review” 1984, Vol. 5, No. 1.

Orrego-Salas J., Heitor Villa-Lobos: Man, Work, Style, „Inter-American Music Bulletin” 1966, nr 52.

Paz E., Sôdade do Cordao, Fundaçao Universitária José Bonifácio, Rio de Janeiro 2000.

Peppercorn L.M., Villa-Lobos “Ben Trovato”, „Tempo. New Series” 1991, nr 177.

Peppercorn L.M., Villa-Lobos's Brazilian Excursions, „The Musical Times”, 1972, Vol. 113, No. 1549.

Pociej B., Preludium, toccata i fantazja na instrumenty klawiszowe, „Ruch Muzyczny” 1983, XXVII nr 26.

Rusin A., Fantazja instrumentalna – semantyka, genologia i syndrom gatunku, „MEAKULTURA” 2021, http://meakultura.pl/artykul/fantazjainstrumentalna-semantykagenologia-i-syndrom-gatunku-2517 [dostęp: 11.1o.2022].

Rusin A., Heitor Villa-Lobos i Darius Milhaud – w kręgu fascynacji twórczych, postaw i osobowości, „Kwartalnik Młodych Muzykologów UJ”, nr 48 (1/2021).

Rusin A., Muzyczny język Heitora Villi-Lobosa na przykładzie cyklu fortepianowego „Carnaval das Crianças”, „MEAKULTURA” 2021, http://meakultura.pl/artykul/muzyczny-jezyk-heitora-villi-lobosa-na-przykladzie-cyklufortepianowego-carnaval-das-criancas-2555 [dostęp: 11.10.2022].

Rusin A., Odgłosy karnawału – muzyczny język „Le Carnaval d’Aix” op. 83b Dariusa Milhauda, Kwartalnik Młodych Muzykologów UJ, nr 53 (2/2022).

Rusin A., „Salade” Dariusa Milhauda, „MEAKULTURA” 2021, http://meakultura.pl/artykul/salade-dariusa--milhauda-2492 [dostęp: 11.10.2022].

Hasła encyklopedyczne

Béhague G., Maxixe, hasło w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 16, Macmillan Publishers, London 2001.

Béhague G., Samba, hasło w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 22, Macmillan Publishers, London 2001.

Béhague G., Villa-Lobos Heitor, hasło w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 26, Macmillan Publishers. London 2001.

Dobrowolski Ł., Villa-Lobos Heitor, hasło w: Encyklopedia muzyczna PWMCzęść biograficzna, t. 11, red. E. Dziębowska, PWM SA, Kraków 2009.

Drabkin W., Field C., Helm E.E., Fantasia, hasło w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 8, Macmillan Publishers, London 2001.

Drake J., Milhaud Darius, hasło w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 16, Macmillan Publishers, London 2001.

Field C., Fantasia-suite, hasło w: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, red. S. Sadie, t. 8, Macmillan Publishers, London 2001.

Suchowiejko R., Milhaud Darius, hasło w: Encyklopedia muzyczna PWMCzęść biograficzna, t. 6, red. E. Dziębowska, PWM, Kraków 2009.

Publikacje dotyczące kultury

Antropologia widowisk. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. A. Chałupnik i in., red. L. Kolankiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010.

Bachtin M., Problemy poetyki Dostojewskiego, tłum. N. Modzelewska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1970.

Caillois R., Gry i ludzie, przeł. A. Tatarkiewicz, M. Żurowska, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1997.

Cretin N., Fetes et traditions occidentales, Presses Universitaires de France, Paris 1999.

Dudzik W., Karnawały w kulturze, Wydawnictwo Sic! s.c., Warszawa 2005.

Dudzik W., Karnawały – święta, zabawy, widowiska, „Polska Sztuka Ludowa. Konteksty” 2002, nr 3–4.

Gennep A.V., Obrzędy przejścia: systematyczne studium ceremonii: o bramie i progu, o gościnności i adopcji…, tłum. B. Biały, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2006.

Heers J., Święta głupców i karnawały, tłum. G. Majcher, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1995.

Kasimow R., Poetyka karnawału i obrzędów przejścia. Rozmyślanie nad pojęciem „karnawał”, „Polska Sztuka Ludowa. Konteksty” 2002, nr 3–4.

Nicoll A., W świecie Arlekina. Studium o komedii dell’arte, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1967.

Peycheva L., Sound syntax of masquerade games in Bulgaria, w: Music and Dance in Southeastern Europe: Myth, Ritual, Post-1989, Audiovisual Ethnographies, red. I. Vlaeva i in., University Publishing House „Neofit Rilski”, Blagoevgrad 2016.

Prokop J., Les années folles – szalone lata, w: Dzieje kultury francuskiej, red. J. Kowalski, A. i M. Loba, J. Prokop, PWN, Warszawa 2005.

Schechner R., Co to jest performans?, „Dialog: miesięcznik Związku Literatów Polskich”, 2003, nr 3.

Surma-Gawłowska M., Komedia dell’arte, Universitas, Kraków 2015.

Turner V., Karnawał, rytuał i zabawa w Rio de Janeiro, „Polska Sztuka Ludowa. Konteksty” 2002, nr 3–4.

Czasopismo w darmowym dostępie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.