Historia organów w opactwie oo. Cystersów w Krakowie-Mogile

Piotr Matoga

Abstrakt

The History of the Organs in the Cistercian Abbey in Kraków-Mogiła

The history of the organs in the Cistercian Abbey in Kraków-Mogiła has not been studied so far. The article elabo-rates this topic based on the results of an archival query. Most of the sources used are preserved in the Cistercian Archive in Mogiła. Examining them, the author discusses the history of instruments in the monastic church and in the former St Bartholomew church. On the basis of the sources, it was stated that at least in the 18th century the monastery church was equipped with two pipe organs. This fact has not been pointed out so far by researchers. The following article is supplemented by archival photographs.

Słowa kluczowe: Organs, Cistercian Abbey, Kraków-Mogiła
References

Źródła rękopiśmienne

Archiwum Benedyktynów w Tyńcu

Bez sygn., fiszki o. Pawła Sczanieckiego OSB.

Archiwum Cystersów w Mogile (ACM)

Bez sygn., Remonty – początek XX w. – organy klasztorne, teczka.

Bez sygn., Inwentarz Kościoła Parafialnego w Mogile 1889, rps.

Sygn. 9, Kronika klasztoru mogilskiego, przypisywana Mikołajowi Metnerowi, rps.

Sygn. 11, Materiały do kroniki klasztoru mogilskiego, rps.

Sygn. 12, Notatki kronikarskie X. Adama Franosza do historyi klasztoru mogilskiego, rps.

Sygn. 66, Inwentarz konwentu WW. XX. mogilskich Cystersów w roku 1821m spisany, rps.

Sygn. 67, Inwentarz kościoła konwenckiego w wsi Mogile gminie tegoż nazwiska w okręgu wolnego miasta Krakowa sytuowanego a do W.W. X.X. Cystersów należącego, w roku 1833im spisany, rps.

Sygn. 68, Tom I. Inwentarz klasztoru ks. Cystersów w Mogile. Okaz IIgi, rps.

Sygn. 399, Akta dotyczące parafii mogilskiej. Nadanie parafii klasztorowi (1442). Prezentacye proboszczów (1644). Parafia w rękach świeckiego duchowieństwa (1786, 1819). Uposażenie. Dochody i rozchody. Rozporządzenia w sprawie prowadzenie metryk, rps.

Sygn. 400, Opisy i nadania pamiątkowe, restauracya kościoła parafialnego ś. Bartłomieja w Mogile, rps.

Sygn. 402, Opisanie wyposażenia dochodów kościoła farnego pod imieniem świętego Bartłomieja apostoła w Mogile stoiącego, przez Ichmc Xięży Cystersów mogilskich na fundamencie ugody w Warszawie zawartey, uczynionego, tudzież inwentarzy mieyscowych od pisarza apostolskiego za wyrokiem sądu kommissarskiego, wyznaczonego przy świadkach dnia iedynastego października roku 1786 zrobione, rps.

Sygn. 407, Inwentarz kościoła parafialnego w wsi Mogile, rps.

Sygn. 429, Percepta [et expensa] provisionalis pecuniae in anno 1685 a die 9 Augusti, rps.

Sygn. 435, Percepta i expensa pieniężna z opactwa mogilskiego sede vacante a die undecima Iulii in anno 1733, rps.

Sygn. 452, Regestra bursarii expensoris inchoata a die 20 Junii 1746 conscripta per Rdum Patrem Gierardum Coron. S.O.C., S.T.A., rps.

Sygn. 454, Regestra bursarii expensoris inchoata a die 24 10-bris anno 1749 in 1750, conscripta per R.P. Tobiam [Fliger], profes. Obrens. S.O.C., S.T. ac SS. Can. A, rps.

Sygn. 455, Rachunki bursarii expensoris R.P. Anselmi [Powalski?] Pelplinensis a 1mis Januarii 1754ti ad mensem Julii 1755ti w Mogile, rps.

Sygn. 459, Rejestr bursarii expensoris a die 5ta Julii 1758, rps.

Sygn. 469, Expensa pieniędzy ex 1765 in 1766, rps.

Sygn. 474, Regestra percepty y expensy pieniędzy a die 24 Junii 1775, rps.

Sygn. 475, Regestra percepty y expensy pinięzney zaczynaiące się w roku 1780 od dnia 1 sierpnia, rps.

Sygn. 476, Regestra expensy piniężney zaczynaiące się w roku 1785 od dnia 7 sierpnia, rps.

Sygn. 481, Regestra wydatku pieniędzy zaczynające się dnia 16 października 1801 R, rps.

Sygn. 494, Rachunki pieniężne dochodów i wydatków klasztoru mogilskiego od dnia 1 Januarii 1815 roku, rps.

Sygn. 509, Rozchód pieniędzy na podatki i wszelkie potrzeby Zgromadzenia, rps.

Sygn. 539, Regestra fabryczne collegii Mogilensis od roku i dnia na karcie następującej wyrażonych wypisane, rps.

Sygn. 549, Rachunki oraz akta dotyczące kościoła i klasztoru, rps.

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie (AKMKr)

Bez sygn., Organy, podkomisja organistowska (instrumenty), teczka.

Sygn. APA 202, Akta parafii Mogiła.

Sygn. APA 203, Akta parafii Mogiła.

Sygn. AV Cap. 42, Acta Visitationis (1629), rps.

Sygn. AV Cap. 67, Acta Visitationis (1748), rps.

Sygn. IPK A 137, Opisanie Kościoła Farnego Mogilskiego, rps.

Archiwum Sióstr Miłosierdzia w Krakowie

Sygn. AD 157.

Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie (AWUOZ)

Bez sygn., Mogiła. Kościół O.O. Cystersów – Wnętrze – Nawa główna.

Bez sygn., Kraków /Nowa Huta-Mogiła/, kościół p.w. św. Bartłomieja, karta ewidencyjna zabytkowych organów, oprac. E. Kubala, 1982.

Bez sygn., Kraków /Nowa Huta-Mogiła/, kościół par. p.w. św. Bartłomieja [sic!] OO. Cystersów, karta ewidencyjna zabytkowych organów, oprac. E. Kubala, 1982.

Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC)

Sygn. 1-U-4123, Kościół Matki Boskiej Wniebowziętej i św. Wacława w Mogile. Chór i organy w kościele. 1926.

Sygn. 1-U-4124-5, Kościół Matki Boskiej Wniebowziętej i św. Wacława w Mogile. Widok ogólny chóru i organów. 1937–01.

Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie (NID)

Bez sygn., Kraków-Mogiła, kościół p.w. św. Wacława, cystersów, ankieta dotycząca organów, 1970.

Bez sygn., Kraków-Mogiła, kościół p.w. św. Bartłomieja, ankieta dotycząca organów, 1970.

 

ŹRÓDŁA DRUKOWANE

List o. Grzegorza (Gregoriusa) Recelja do redakcji, „Hosanna” 1928, nr 5.

 

OPRACOWANIA

Chybiński A., Przyczynki do historji krakowskiej kultury muzycznej w XVII i XVIII wieku (ciąg dalszy), „Wiadomości Muzyczne” 1925, nr 8, 9.

Chybiński A., Słownik muzyków dawnej Polski, Kraków 1949.

Ciesielski A., Dziedzictwo Cystersów. Prace wybrane, Kraków 2013.

Deptuła B., Jankosz K., Krótkie opowiadanie o cudownym Panu Jezusie Mogilskim, Kraków 2007.

Erdman J., Organy. Poradnik dla użytkowników, Warszawa 1989.

Gołos J., Polskie organy i muzyka organowa, Warszawa 1972.

Janca J., Zarys historii muzyki w klasztorze oliwskim w latach 1224–1831, Gdańsk 1991.

Kołodziejczyk I., Przewodnik. Kraków-Mogiła, Kraków 2005.

Maciejewski T., Kultura muzyczna cystersów w Polsce od średniowiecza po barok, „Nasza Przeszłość” 1994, t. 83.

Maciejewski T., Rękopisy muzyczne po kapeli cysterskiej w Mogile, [w:] Cystersi w społeczeństwie Europy Środkowej, red. A.M. Wyrwa, J. Dobosz, Poznań 2000.

Mizgalski J., Organiści i organmistrze polscy jako źródła rozprzestrze­niania się muzyki profesjonalnej na terenie Polski do końca XVIII w., „Prace Naukowe Instytutu Muzykologii UW” 1 (1961).

Odyniec M., Organy oliwskie, Gdańsk 1958.

Rajman J., Organy, organmistrzowie i organiści w średniowiecznym Krakowie, [w:] Cracovia – Polonia – Europa. Studia z dziejów średniowiecza ofiarowane Jerzemu Wyrozumskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej, red. W. Bukowski i in., Kraków 1995.

Rosiński P., Zabytkowe organy w wojewódzkie kieleckim, Kraków 1992.

Szywalski P., Osiemnastowieczne zbiory muzyczne archiwum klasztoru mogilskiego (kontekst historyczny), „Nasza Przeszłość” 2009, t. 112.

Tomkowicz S., Powiat krakowski, „Teka Grona Konserwatorów Galicyi Zachodniej” 2 (1906).

Czasopismo w darmowym dostępie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna.