Uprawnienia związane z rodzicielstwem osób samozatrudnionych – uwagi de lege lata i de lege ferenda

Tomasz Duraj

Abstrakt

Rights related to the parenthood of self-employed people – de lege lata and de lege ferenda

The subject of the article is the self-employed rights related to parenthood. The legislator admitted to self-employed persons the insured (mother of the child) and the insured (father of the child or other immediate family member) the right to maternity benefit for the period corresponding to the period of maternity leave and parental leave. The author positively assesses the very concept of including self-employed protection in the field of parenthood. Its correctness is determined both by the need to adapt Polish labor legislation to international and EU standards, as well as constitutional norms, as well as the growing scale of self-employment in the market economy, which is increasingly displacing the classic employment relationship. Unfortunately, the manner of regulating by our legislator mechanisms introducing protection of self-employed in the scope of parenthood raises far-reaching doubts. De lege lata, the scope of protection of parenthood dedicated to self-employed is not sufficient in comparison to the situation of employees, which according to the author violates the constitutional principle of equality before the law. This leads to a situation in which the regulation of parental rights ceases to fulfill the main assumptions underlying its introduction. The Polish legislator as of today does not ensure effective care of a child immediately after its birth and full exchangeability of parental privileges between parents, with the support of members of the immediate family, and also does not create the material and financial conditions optimal for this care. To make matters worse, the regulations do not sufficiently protect the health and lives of the self-employed mothers and their children, before birth and immediately afterwards. The author presents numerous de lege lata and de lege ferenda comments on the regulation of parental rights for self-employed workers.

 

ASJC: 3308

JEL: K31

Słowa kluczowe: uprawnienia rodzicielskie, samozatrudnienie, prawo pracy, zasiłek macierzyński, ubezpieczenie chorobowe / parental rights, self-employment, labor law, maternity allowance, sickness insurance
References

Babińska-Górecka R. (2015) Ewolucja funkcji zasku macierzyńskiego (uwagi na tle ostatnich zmian przeanek nabycia prawa do zasku macierzyńskiego przez ubezpieczonego ojca dziecka), Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 11.

Babińska-Górecka R. (2018) Uprawnienia związane z rodzicielstwem osób wykonujących pracę zarobkową [w:] G. Goździewicz (red.), Umowa o pracę a umowa o zatrudnienie, Warszawa.

Baran K.W. (2018) O zakresie prawa koalicji w związkach zawodowych po nowelizacji prawa związkowego z 5 lipca 2018 r., Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 9.

Barzycka-Banaszczyk M. (2019) Dyskryminacja (nierówne traktowanie) w stosunkach cywilno- prawnych, Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 1.

Boruta I. (2005) W sprawie przysości prawa pracy, Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 4.

Czerniak-Swędzioł J. (2016) Zakres uprawnień rodzicielskich członka najblszej rodziny w świetle przepisów prawa pracy i ubezpieczeń specznych [w:] J. Czerniak-Swędzioł (red.), Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem, Warszawa.

Duraj T. (2007) Prawna perspektywa pracy na własny rachunek [w:] E. Kryńska (red.), Praca na własny rachunek determinanty i implikacje, Warszawa.

Duraj T. (2018a) Funkcja ochronna prawa pracy a praca na własny rachunek [w:] A. Napiórkowska, B. Rutkowska, M. Rylski (red.), Ochronna funkcja prawa pracy. Wyzwania współczesnego rynku pracy, Toruń.

Duraj T. (2018b) Prawo koalicji osób pracujących na własny rachunek [w:] J. Stelina, J. Szmit (red.), Zbiorowe prawo zatrudnienia. XVII Regionalna Konferencja Prawa Pracy, Gdańsk, 12–14 czerwca 2017, Warszawa.

Gersdorf M. (2019) Mdzy ochroną a efektywnością. Systemowe i terminologiczne aspekty objęcia cywilnoprawnych umów o zatrudnienie ustawodawstwem pracy, Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 1.

Godlewska-Bujok B. (2015) Uprawnienia związane z rodzicielstwem nowa odona, Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 9.

Grzebyk P., Pisarczyk Ł. (2019) Krajobraz po reformie. Zbiorowa reprezentacja praw i interesów zatrudnionych niebędących pracownikami, Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 1.

Hajn Z. (2000a) Glosa do wyroku SN z 16 grudnia 1998 r., II UKN 394/98, OSP, nr 12, poz. 177.

Hajn Z. (2000b) Regulacja pozycji prawnej pracownika i pracodawcy a funkcje prawa pracy, Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 10.

Jędrasik-Jankowska I. (2003) Ubezpieczenia speczne. Ubezpieczenia chorobowe. Ubezpieczenia wypadkowe, t. 3, Warszawa.

Jędrasik-Jankowska I. (2015) Niekre regulacje prawne ubezpieczenia chorobowego, rentowego i wypadkowego a konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości, Annales Universitatis Mariae Curie-Sodowska, cz. LXII (2).

Latos-Mkowska M. (2019) Ochrona rodzicielstwa osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 1.

Mędrala M. (2016) Uprawnienia rodzicielskie niepracowników na gruncie prawa pracy i ubezpieczeń specznych [w:] J. Czerniak-Swędzioł (red.), Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem, Warszawa.

Przybowicz A. (2016) Regulacja prawna zasku macierzyńskiego po dniu 1 stycznia 2016 r. [w:] J. Czerniak-Swędzioł (red.), Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem, Warszawa.

Salwa Z. (2002) Przemiany prawa pracy początku stulecia a jego funkcja ochronna [w:] M. Matey-Tyrowicz, L. Nawacki, B. Wagner (red.), Prawo pracy a wyzwania XXI-go wieku. Księga Jubileuszowa Prof. T. Zielińskiego, Warszawa.

Sekulski P. (2016) Dopuszczalność zatrudnienia w okresie wykorzystywania urlopów związanych z rodzicielstwem [w:] J. Czerniak-Swędzioł (red.), Uprawnienia pracowników zwzane z rodzicielstwem, Warszawa.

Seweryński M. (2002), Problemy rekodyfikacji prawa pracy [w:] M. Matey-Tyrowicz, L. Nawacki, B. Wagner (red.), Prawo pracy a wyzwania XXI-go wieku. Księga Jubileuszowa Prof. T. Zielińskiego, Warszawa.

Sobczyk A. (2015a) Prawo dziecka do opieki rodziców jako uzasadnienie dla urlop i zasku macierzyńskiego, Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 9.

Sobczyk A. (2015b) [w:] A. Sobczyk (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa.

Świątkowski A.M. (2008) Międzynarodowe prawo pracy, t. 1: Międzynarodowe publiczne prawo pracy – standardy mdzynarodowe, vol. 3, Warszawa.

Tomanek A. (2017) Status osoby samozatrudnionej w świetle znowelizowanych przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, Praca i Zabezpieczenie Speczne, nr 1.

odarczyk M. (2018) [w:] K.W. Baran (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa.

Wyka T. (2000) Bezpieczstwo i ochrona zdrowia w zatrudnieniu niepracowniczym [w:] Z. Kubot (red.), Szczególne formy zatrudnienia, Wroaw.

Orzecznictwo

Wyrok SN z 18 listopada 1961 r., 2 CR 325/61, OSNCP 1963, nr 2, poz. 32.

Wyrok SN z 13 kwietnia 2005 r., IV CK 648/04, OSNC 2006, nr 3, poz. 54.

Wyrok SN z 3 października 2008 r., II UK 32/08, OSNP 2010, nr 3–4, poz. 51.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.

Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 284/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 r. z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych".