Projekt dyrektywy WLB – nowe podejście do równości płci w zatrudnieniu?

Magdalena Półtorak

Abstrakt

The Draft WLB Directive – a new approach to gender equality in employment?

The European Union experiences many challenges today. One of these is the necessity of achieving the target of employment the 75% of the population aged 20–64. There is no doubt that it is a kind of ‘mission impossible’ without women’s inclusion. Simultaneously, EU has realized that gender employment gap in the labour market is most acute for parents and people with other caring responsibilities. An attempt of the solution has become the proposal for a directive of the European Parliament and of the Council on work-life balance for parents and carers and repealing Council directive 2010/18/EU, that is part of a package of measures that addresses women’s under-representation in employment and supports their career progression through improved conditions to reconcile their working and private duties. The aim of the paper is to take a closer look for a proposal and assessment of its potential influence on the Polish employment policy. It encompasses of the four main parts: introduction, presentation of the EU gender equality law in the field of employment from WLB perspective, analysis of the main assumptions of the proposal (maternity leave, parental leave, carer’s leave, flexible working arrangements), and finally – its implications for Poland. The paper ends with the conclusion that gender equality in the employment is not only the issue that is worth implementing, but also something that simply pays off.

ASJC: 3308

JEL: K31

Słowa kluczowe: prawo równościowe UE, dyrektywa work-life balance, zatrudnienie, równość płci / EU gender equality law, Work-Life Balance Directive, employment, gender equality
References

Augustyniak Ł. (2014) Postępowanie naruszeniowe jako forma kontroli nadzór Komisji Europejskiej nad implementacją prawa Unii, Kontrola Pstwowa, t. 59, nr 5.

Burgoński P. (2016) Sposób nadzorowania przez komisję europejską implementacji równościowego i antydyskryminacyjnego prawa Unii Europejskiej w latach 2002–2015, „Rocznik Integracji Europejskiej, nr 10.

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dn. 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i żczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (wersja przeredagowana), Dz.Urz. UE L 2006, nr 204.

Dyrektywa 92/85/EWG (macierzyńska): dyrektywa Rady 92/85/EWG z dn. 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmcych piersią (dziesiąta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG), Dz.Urz. UE L 1992, nr 348.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/41/UE z dn. 7 lipca 2010 r. w sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i żczyzn prowadzących dzialność na własny rachunek oraz uchylająca dyrektywę Rady 86/613/EWG, Dz.Urz. UE L 2010, nr 180.

Dyrektywa Rady 2010/18/UE z dn. 8 marca 2010 r. w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP i ETUC oraz uchylająca dyrektywę 96/34/WE, Dz.Urz. UE L 2010, nr 68.

Dyrektywa Rady 97/81/WE z dn. 15 grudnia 1997 r. dotycząca Porozumienia ramowego doty- czącego pracy w niepnym wymiarze godzin zawartego przez Europejską Unię Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców (UNICE), Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP) oraz Europejską Konfederację Związków Zawodowych (ETUC), Dz.Urz. UE L 1998, nr 14.

Dyrektywa WLB (work-life balance): dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie równowagi mdzy życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylająca dyrektywę Rady 2010/18/UE, Bruksela, 26 kwietnia 2017 r., COM(2017) 253 final, 2017/0085 (COD).

Dyrektywa zmieniająca dyrektywę 92/85/EWG: dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniająca dyrektywę Rady 92/85/EWG w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczstwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły, i pracownic karmiących piersią, KOM(2008), 637 wersja ostateczna, 2008/0193 (COD).

European Commission (2019) A New Start to Support Work-Life Balance for Parents and Carers, https://ec.europa.eu/social/BlobServlet?docId=17583&langId=en (dostęp: 30.05.2019).

European Parliament (2019) Draft Directive of the European Parliament and of the Council on work-life balance for parents and carers and repealing Council Directive 2010/18/EU (first reading) Adoption of the legislative act, Brussels, 29 May (OR. en) 9310/19, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CONSIL:ST_9310_2019_INIT&from=PL (dostęp: 30.05.2019).

Europejski filar praw socjalnych (2017) https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/ social-summit-european-pillar-social-rights-booklet_pl.pdf (dostęp: 30.05.2019) oraz https:// ec.europa.eu/commission/priorities/deeper-and-fairer-economic-and-monetary-union/ european-pillar-social-rights/european-pillar-social-rights-20-principles_pl (dostęp: 30.05.2019).

Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (2017) Ubóstwo a w cyklu życia człowieka. Przegląd realizacji pekińskiej platformy działania, https://publications.europa. eu/pl/publication-detail/-/publication/f891ceab-024a-11e7-8a35-01aa75ed71a1 (dostęp:8.08.2019).

Eurostat (2019) Dane statystyczne dotyczące zatrudnienia, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Employment_statistics/pl (dostęp: 30.05.2019).

Florczak A., Pacześniak A. (2014) Unia Europejska strniczka wartości czy (własnych) interesów? [w:] A. Pacześniak, M. Klimowicz (red.), Procesy integracyjne i dezintegracyjne w Europie, Wroaw.

Grzeszczak R. (2015) Model procesu legislacyjnego w Unii Europejskiej [w:] W. Brzozowski, A. Krzywoń (red.), 15 lat funkcjonowania modelu rządowego procesu legislacyjnego a perspektywa porównawcza, Warszawa.

GUS (2018) Kobiety i żczyźni na rynku pracy, https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5821/1/7/1/
kobiety_i_mezczyzni_na_rynku_pracy_2018.pdf (dostęp: 30.05.2019).

Helios J., Jedlecka W. (2018) Wyadnia prawa Unii Europejskiej ze stanowiska teorii prawa, http://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/95678 (dostęp: 30.05.2019).

Hill E., Hawkins A., Ferris M., Weitzman M. (2001) Finding an Extra Day a Week: The Positive Influence of Perceived Job Flexibility on Work and Family Life Balance, Family Relations, vol. 50, no. 1.

Komisja Europejska (2015) Spnienie obietnic wobec rodziców: Komisja wycofuje zablokowany wniosek w sprawie urlopu macierzyńskiego i otwiera drogę do nowego podejścia, europa.eu/rapid/press-release_IP-15-5287_pl.pdf (dostęp: 30.05.2019).

Komisja Europejska (2016) Program prac Komisji na 2017 r. na rzecz Europy, kra chroni, wspiera i broni, COM(2016) 710 final.

Komisja Europejska (2017) Europejski semestr zestawienie informacji tematycznych. Kobiety na rynku pracy, https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/file_import/european-semester_thematic-factsheet_labour-force-participation-women_pl.pdf (dostęp: 30.05.2019).

Komisja Europejska (2018) Różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn w UE, https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/aid_development_cooperation_fundamental_rights/
equalpayday-eu-factsheets-2018_pl.pdf. (dostęp: 30.05.2019).

Komisja Europejska (2019) Work-life balance for all: best practice examples from EU Member States, https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=738&langId=en&pubId=8212&furtherPubs=yes (dostęp: 30.05.2019).

Komunikat z badań CBOS Nr 127 (2018) Kobiety i żczyźni w domu, https://cbos.pl/SPISKOM.POL/2018/K_127_18.PDF (dostęp: 30.05.2018).

Magda I. i in. (2019) Rodzina 500+ ocena programu i propozycje zmian, Instytut BadStrukturalnych (IBS), Centrum Analiz Ekonomicznych CenEA, GRAPE, Szkoła ówna Handlowa i Uniwersytet Warszawski, http://ibs.org.pl//app/uploads/2019/05/Raport_500plus.pdf (dostęp: 30.05.2019).

Maśnicki J. (2017) Bezpośredni skutek dyrektyw w relacjach triangularnych, Europejski Przegląd Sądowy.

Opinia EKE-S z dn. 6 grudnia 2017 r.: Równowaga mdzy życiem zawodowym a prywatnym pracujących rodziców i opiekunów, Dz.Urz. UE C 2018, nr 129, s. 44.

Opinia FEMM (2018) Opinia Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia dla Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wnowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającego dyrektywę Rady 2010/18/UE, wydana 30 maja 2018 r., http://www.europarl.europa.eu/RegData/commissions/femm/avis/2018/618327/FEMM_AD
(2018)618327_PL.pdf (dostęp: 30.05.2019).

Opinia JURI (2018) Opinia Komisji Prawnej dla Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającego dyrektywę Rady 2010/18/UE, wydana 27 maja 2018 r., http://www.europarl.europa.eu/RegData/commissions/juri/avis/2018/606271/JURI_AD(2018)606271
_
PL.pdf (dostęp: 30.05.2019).

Opinia KR z dn. 30 listopada 2017 r.: Równowaga mdzy życiem zawodowym a prywatnym pracujących rodziców i opiekunów, niepubl. w Dz.Urz. UE.

Parlament Europejski (2019) P8_TA-PROV(2019)0348 Równowaga między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów ***I Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dn. 4 kwietnia 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie równowagi mdzy życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającej dyrektywę Rady 2010/18/UE (COM(2017)0253 C8-0137/2017 2017/0085(COD)), http://www.europarl.europa.eu/RegData/seance_pleniere/textes_adoptes/provisoire/2019/04-04/0348/P8_TA-PROV(2019)0348_PL.pdf (dostęp: 30.05.2019).

Rada Ministrów (2018) Krajowy plan dziań na rzecz zatrudnienia na r. 2018, stanowiący zącznik do uchwały nr 88/2018 Rady Ministrów z dn. 22 czerwca 2018 r., https://www.gov.pl/documents/1048151/1060973/Krajowy_Plan_Dzialan_na_rzecz_Zatrudnienia_na
_
rok_2018.pdf/f009bfc2-f505-8a96-e895-209303820a2d (dostęp: 30.05.2019).

Rada Unii Europejskiej (2019) Wniosek [z dn. 11 kwietnia 2019 r.] dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającej dyrekty Rady 2010/18/UE Wynik pierwszego czytania w Parlamencie Europejskim (Bruksela, 3–4 kwietnia 2019 r.), ST 8061 2019 INIT, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CONSIL:ST_8061_2019_INIT&from=PL(dostęp: 30.05.2019).

Rękas M. (2017) Dzietność a aktywność zawodowa kobiet w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej w latach 2004–2014, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, nr 2.

Rozwadowska A. (2019) Spada wsknik dzietności, Europa wymiera. Ale czy to na pewno źle?, http://wyborcza.pl/7,155287,24543934,spada-wskaznik-dzietnosci-europa-wymiera-ale-czy-to-na-pewno.html (dostęp: 8.08.2019).

Skwarska A. (2018) Rodzice w pracy. Życie na pełen etat, http://media.pracuj.pl/31872-rodzice-w-pracy-zycie-na-pelen-etat (dostęp: 30.05.2019).

Smolin M. (2013) Zasada równości płci. Studium komparatystyczne standardów Rady Europy i Unii Europejskiej, Warszawa.

Sokowski J.K., Stolicki D. (2017) Przyczyny opóźni w transpozycji dyrektyw europejskich do polskiego porządku prawnego w świetle analizy ilościowej krajowego procesu legislacyjnego, Przegląd Politologiczny, nr 2.

Sprawozdanie Parlamentu Europejskiego i Rady (2018) Sprawozdanie w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie równowagi mdzy życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającej dyrektywę Rady 2010/18/UE (COM(2017)0253 C8-0137/2017 2017/0085(COD)), http://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-8-2018-0270_PL.html (dostęp: 30.05.2019).

odarczyk J. (2014) Być tatą. Wyniki badania polskich ojców, Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, t. 13, nr 3.

Wójtowicz K. (2018) Wspólnota wartości w Unii Europejskiej z perspektywy art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, R. LXXX, z. 1.

Zalecenie Komisji 2013/112/UE z dn. 20 lutego 2013 r. Inwestowanie w dzieci: przerwanie cyklu marginalizacji, Dz.Urz. UE L 2013, nr 59.

Zalecenie Rady 92/241/EWG z dn. 31 marca 1992 w sprawie opieki nad dziećmi, Dz.Urz. UE L 1992, nr 123.

Zawidzka-Łojek A., Szczerba-Zawada A. (red.) (2015) Prawo antydyskryminacyjne UE, Warszawa.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.

Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 284/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 r. z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych".