Racjonalne usprawnienia jako środek wspierania aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami w świetle orzecznictwa sądowego

Magdalena Paluszkiewicz

Abstrakt

Reasonable accommodation as a means of supporting the professional activity of persons with disabilities in the light of judicial decisions

The aim of the study is to present selected case law in the field of legal regulation of reasonable accommodation in terms of the importance of this legal measure for supporting the professional activity of persons with disabilities. The analysis of the judicature to date allows to identify several issues, the clarification of which made in the rulings of the Court of Justice of the European Union and the Polish Supreme Court, may facilitate the application of the legislation in practice, thereby supporting the taking-up and maintain employment of persons with disabilities. 

ASJC: 3308, JEL: K31

Słowa kluczowe: niepełnosprawność, racjonalne usprawnienie, proporcjonalność obciążenia, równe traktowanie, dyskryminacja, disability, reasonable accommodation, proportionality of the burden, equal treatment, discrimination
References

Paluszkiewicz M. (2023a) Rola wniosku o zapewnienie dostępności w egzekwowaniu praw, wolności i interesów osób z niepełnosprawnościami w zatrudnieniu, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne”, nr 2.

Paluszkiewicz M. (2023b) Reasonable accommodation as a means of ensuring access to work for persons with disabilities in the Polish legal system, „Prawo i Więź”, nr 3.

Orzecznictwo krajowe

Wyrok Sądu Najwyższego z 12 maja 2011 roku, II PK 276/10, OSNP 2012, nr 13–14, poz. 164.

Wyrok Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2012 roku, II PK 218/11, OSNP 2013, nr 9–10, poz. 105.

Wyrok Sądu Najwyższego z 12 listopada 2014 roku, I PK 74/14, LEX nr 1567458.

Wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2015 roku, III KRS 49/15, LEX nr 2288956.

Wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2017 roku, I PK 334/16, LEX nr 2433079.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 9 listopada 2017 roku, II SA/Go 536/17, LEX nr 2399983.

Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 11 lipca 2006 roku w sprawie Sonia Chacon Navas przeciwko Eurest Colectividades SA, C-13/05, ECLI:EU:C:2006:456.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 17 lipca 2008 roku w sprawie S. Coleman przeciwko Attridge Law i Steve Law, C-303/06, ECLI:EU:C:2008:415.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 11 kwietnia 2013 roku w sprawach połączonych HK Danmark przeciwko Dansk almennyttigt Boligselskab, C-335/11, oraz HK Danmark przeciwko Dansk Arbejdsgiverforening, C-337/11, ECLI:EU:C:2013:222.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 4 lipca 2013 roku w sprawie Komisja Europejska przeciwko Republice Włoskiej, C-312/11, ECLI:EU:C:2013:446.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 18 marca 2014 roku w sprawie Z. przeciwko A Government department i The Board of management of a community school, C-363/12, ECLI:EU:C:2014:159.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 18 grudnia 2014 roku w sprawie Fag og Arbejde (FOA) przeciwko Kommunernes Landsforening (KL), C-354/13, ECLI:EU:C:2014:2463.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 1 grudnia 2016 roku w sprawie Mohamed Daouidi przeciwko Bootes Plus SL i in., C-395/15, ECLI:EU:C:2016:917.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 9 marca 2017 roku w sprawie Petya Milkova przeciwko Izpalnitelen direktor na Agentsiata za privatizatsia i sledprivatizatsionen kontrol, C-406/15, ECLI:EU:C:2017:198.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 18 stycznia 2018 roku w sprawie Carlos Enrique Ruiz Conejero przeciwko Ferroser Servicios Auxiliares SA i Ministerio Fiscal, C-270/16, ECLI:EU:C:2018:17.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 11 września 2019 roku w sprawie DW przeciwko Nobel Plastiques Iberica, C-397/18, ECLI:EU:C:2019:703.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 26 stycznia 2021 roku w sprawie VL przeciwko Szpitalowi Klinicznemu im. dr. J. Babińskiego Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Krakowie, C-16/19, ECLI:EU:C:2021:64.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 15 lipca 2021 roku w sprawie Tartu Vangla, C-795/19, ECLI:EU:C:2021:606.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 21 października 2021 roku w sprawie TC i UB przeciwko Komisia za zashtita ot diskriminatsia (C-824/19, ECLI:EU:C:2021:862.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 10 lutego 2022 roku w sprawie HR Rail, C-485/20, ECLI:EU:C:2022:85.

Akty prawne

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzona w Nowym Jorku 13 grudnia 2006 roku, Dz.U. 2012, poz. 1169 ze sprost.

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dz.Urz. UE C 2016, nr 202/47, wersja skonsolidowana.

Dyrektywa Rady 2000/78/WE z 27 listopada 2000 roku ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, Dz.Urz. WE L 2000, nr 303/16.

Decyzja Rady z 26 listopada 2009 roku w sprawie zawarcia przez Wspólnotę Europejską Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych (2010/48/WE), Dz.Urz. WE L 2010, nr 23/35.

Ustawa z 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy, Dz.U. 2023, poz. 1465 tekst jedn.

Ustawa z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, Dz.U. 2023, poz. 100 tekst jedn. ze zm.

Ustawa z 3 grudnia 2010 roku o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, Dz.U. 2023, poz. 90 tekst jedn.

Ustawa z 19 lipca 2019 roku o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, Dz.U. 2022, poz. 2240 tekst jedn.

Dokumenty

Główny Urząd Statystyczny (2023), Aktywność ekonomiczna ludności Polski – 3 kwartał 2022 roku, 31 stycznia, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-wg-bael/aktywnosc-ekonomiczna-ludnosci-polski-3-kwartal-2022-roku,4,48.html (dostęp: 20.08.2023).

UN Committee on the Rights of Persons with Disabilities (2018), General comment No. 6 (2018) on equality and non-discrimination, https://digitallibrary.un.org/record/1626976 (dostęp: 20.08.2023).

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.

Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 284/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 r. z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych".