Vis maior jako powód zwolnienia od pracy

Justyna Czerniak-Swędzioł

Abstrakt

Vis maior as a reason for dismissal from work

One of the completely new rights given to employees as a result of the April 2023 amendments to the Labour Code is exemption from work due to force majeure in urgent family matters caused by illness or accident, if the employee’s immediate presence is necessary (Art. 1481 § 1 of the Labour Code). When interpreting the law, there is the concept of rationality of the legislator, which should be applied here. Which means that the employee does not so much have to request the employer to take time off from work due to force majeure above, but remains obliged to report absence from work in advance or report the need to leave the workplace for an urgent family matter caused by illness or accident. Applying in this case the interpretation developed on the basis of the provisions on leave on demand to Art. 1481 of the Labour Code does not remain justified. 

ASJC: 3308, JEL: K31

Słowa kluczowe: siła wyższa, zwolnienie od pracy, usprawiedliwienie nieobecności, pilne sprawy rodzinne, force majeure, leave of absence, excused absence, urgent family matters
References

Bigaj A. (2015) Prawo do urlopu wypoczynkowego, Warszawa, fragm. 5. Udzielenie urlopu na żądanie.

Jaskulska J. (2023) Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej, LEX/el.

Kosut A. (2022a) Komentarz do art. 1672 [w:] K.W. Baran (red.), Kodeks pracy. Komentarz, t. 2: Art. 94–3045, Warszawa.

Kosut A. (2022b) Komentarz do art. 293 [w:] K.W. Baran (red.), Kodeks pracy. Komentarz, t. 2: Art..94–3045, Warszawa.

Pisarczyk Ł. (2016) 29.2.5. Zakłócenia biegu przedawnienia [w:] K.W. Baran (red.), Procesowe prawo pracy, Warszawa (seria: System Prawa Pracy, t. 6).

Sobczyk A. (2023a) Komentarz do art. 1481 [w:] A. Sobczyk (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa.

Sobczyk A. (2023b) Zwolnienie pracownika od pracy z powodu siły wyższej po nowelizacji – próba ratowania racjonalności, https://arkadiuszsobczyk.pl/zwolnienie-pracownika-od-pracy-z-powodu-sily-wyzszej-po-nowelizacji-proba-ratowania-racjonalnosci-2/ (dostęp: 20.08.2023).

Stefański K. (2020) Komentarz do § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15.05.1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy [w:] K.W. Baran (red.), Prawo pracy. Rozporządzenia. Komentarz, Warszawa.

Tomaszewska M. (2021) 5.4.3.4. Podstawy rozwiązania umowy o pracę [w:] K.W. Baran (red.), Historia polskiego prawa pracy, Warszawa (seria: System Prawa Pracy, t. 14).

Świątkowski A.M. (2020) Publicznoprawne obowiązki państw członkowskich Unii Europejskiej w sferze spraw prywatnych – dyrektywa 2019/1158, „Przegląd Prawa Publicznego”, nr 2.

Walczak K. (2021) 5.7. Świadczenia z tytułu niewykonania pracy [w:] M. Gersdorf, K. Rączka (red.), Indywidualne prawo pracy. Część szczegółowa, Warszawa (seria: System Prawa Pracy, t. 3).

Warkałło W. (1949) Siła wyższa jako zasada nieodpowiedzialności i domniemanie przypadkowości szkody, „Państwo i Prawo”, z. 9–10.

Wrobel A. (2023) Komentarz do art. 189e [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wrobel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.

Orzecznictwo

Uchwała Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007 roku, III CZP 100/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 139.

Wyrok Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2002 roku, I PKN 12/02, OSNP 2004, nr 12, poz. 206.

Uchwała Sądu Najwyższego z 26 października 2007 roku, III CZP 30/07, OSNC 2007, nr 5, poz. 43.

Wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2008 roku, II PK 26/08, OSNP 2010, nr 3–4, poz. 36.

Wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2011 roku, IV CSK 77/11, LEX nr 1084732.

Wyrok Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2012 roku, I PK 74/12, OSNP 2012, nr 21–22, poz. 262.

Wyrok Sądu Najwyższego z 8 marca 2012 roku, V CSK 165/11, LEX nr 1213430.

Wyrok Sądu Najwyższego z 14 marca 2017 roku, III PK 84/16, OSNP 2018, nr 4, poz. 44.

Wyrok Sądu Najwyższego z 29 września 2017 roku, V CSK 642/16, LEX nr 2434728.

Wyrok Sądu Najwyższego z 22 listopada 2018 roku, II PK 199/17, LEX nr 2580542.

Wyrok Sądu Najwyższego z 31 maja 2019 roku, IV CSK 129/18, LEX nr 2690186.

Wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2021 roku, V CSKP 83/21, LEX nr 3174818.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 29 sierpnia 2013 roku, I CSK 716/12, OSNC-ZD 2014, nr 4, poz. 66.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 3 marca 2016 roku, III SA/Lu 769/15, LEX nr 2012196.

Akty prawa

Ustawa z 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. 2023, poz. 775 tekst jedn. ze zm.

Ustawa z 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy, Dz.U. 2023, poz. 1465 tekst jedn.

Ustawa z 9 marca 2023 roku o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2023, poz. 64.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 marca 1928 roku o umowie o pracę robotników, Dz.U. 1928, nr 35, poz. 324 ze zm.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 marca 1996 roku w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, Dz.U. 2014, poz. 1632 tekst jedn.

Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 9 maja 2023 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie dokumentacji pracowniczej, Dz.U. 2023, poz. 879.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1152 z 20 czerwca 2019 roku w sprawie przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii Europejskiej, Dz.Urz. UE L 2019, nr 186/105.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 z 20 czerwca 2019 roku w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylająca dyrektywę Rady 2010/18/UE, Dz.Urz. UE L 2019, nr 188/79.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.

Czasopismo zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy nr 284/WCN/2019/1 z dnia 16 lipca 2019 r. z pomocy przyznanej w ramach programu „Wsparcie dla czasopism naukowych".